Rize mutfağı
13 yöresel yemek: malzemeleri ve yapılışı.
Yemekler
Hamsikoli
Hamsi, Pazı, Taze soğan, Taze nane, Mısır unu, Sıcak su, Tuz
Hamsili Pilav
Hamsi, Pirinç, Su, Soğan, Tereyağı, Üzüm, Fıstık, Dereotu, Dolmabaharı
Hamsi Çığırtası
Bir bağ pazı, Bir tas tuzlu hamsi, Bir yumurta büyüklüğünde içyağı, Bir bağ taze soğan veya buna denk yerli pırasa yaprağı, İki bardak ince mısır unu veya buna denk buğday unu da olabilir, Kızartma için zeytinyağı yoksa tereyağı.
Hamsi Çorbası
100 gr hamsi, Bir büyük domates, Bir soğan, Demet maydanoz, Bir tatlı kaşığı un, 1 yemek kaşığı tereyağı, 4 su bardağı su, tuz, karabiber
Kara Lahana Sarması
2 bağ kara lahana, 1 su bardağı pirinç, 2 adet kuru soğan, Yarım su bardağı zeytinyağı, 2 yemek kaşığı salça, Tuz, Karabiber, Kuru nane
Lahana Haşlaması
6 bağ lahana, 1 kase fasulye, 2 kaşık mısır unu, 2 kaşık tereyağı, 1 kiloya yakın kemik, Bir miktar acı biber (Lav biberi), 1 domates büyüklüğünde içyağı
Vurma Lahana
Lahana Çorbası
Karalahana, Çekilmiş kırıklı mısır, Balkabağı, Kuru fasulye, Su, Tereyağı, Mısır unu, Tuz, Kırmızı pulbiber, Karabiber
Korkota Çorbası
Korkota (mısırın irice parçalanmış şeklidir), Ayran, Tereyağı, Salça, Tuz, Karabiber, Fasulye turşusu, Soğan, Sarımsak, Sıvı yağ, Tereyağı,, Un (arzuya göre mısır unu veya beyaz un), Tel veren peynir
Çumur
Sıcak mısır ekmeği, Tereyağı, Minci (lor, çökelek)., Mısır unu, Sıcak su, Tuz, Tereyağı, Yoğurt, Şeker, Yumurta, Limon suyu, Karbonat, Alabildiğince buğday unu, Tuz, Yufka Hamuru : Un, süt, su , az miktarda, tereyağı ve sıvıyağ, bir tutam tuz,, Muhallebi : Süt, şeker, buğday unu, az tuz, yumurta, Şerbeti : Su, toz şeker, limon suyu, Siyah kokulu üzüm, Mısır unu, Bir tutam tuz, Buğday unu
Kabak Sütlacı
Taze siyah kabak, Süt, Şeker, Tuz
Pekmezli Kabak
Pekmez, Kabak
Kocakarı Gerdanı
Un, Süt, Yoğurt, Zeytinyağı, Tuz, Karbonat, Margarin, Nişasta (Hamuru açmak için), İç Malzemesi : Tereyağı, kıyılmış fındık, Şerbeti İçin : Su bardağı şeker, su, limon suyu
Rize'de halk mutfağı
Halk mutfağı; bir bölgedeki halkın günlük veya mevsimlik (sezonluk) yiyecek ve içecek ürünlerinin hazırlanışını, tüketimini, bu ürünlerin hammaddesinin üretimini ya da teminini, bunların hazırlanıp tüketildiği mekanları ve kullanılan araçları ve de bütün bu aşamalarla ilgili inanış ve değer yargılarını içeren geniş bir konuyu kapsar.
Rize bölgesinde, halk kültürünün birçok alanında olduğu gibi halk mutfağı ve yemek kültüründe de 1940’lı yıllardan sonra başlayan çay üreticiliğinin ve köylere yönelik kalkınma hamlelerinin etkisiyle değişimin ve yeniliklerin önü açılmıştır. Çünkü bu dönemle birlikte köyler birbirleriyle ve kent merkezleriyle, kentler de diğer büyük şehirlerle daha kolay alış veriş (maddi ve manevi) imkanı bulmuşlardır. “Bir yerde üretilen, diğer yerlerde de tüketilmeye başlanmıştır.” Böylece kapalı toplum yapısındaki geleneksel mutfak düzeni değişmeye başlamıştır.
Bölgedeki tarım alanlarının darlığı ve iklim özellikleri nedeniyle sınırlı türde sebze (mısır, karalahana, fasulye, kabak v.b.) yetiştirilebilmektedir. İklim koşulları çeşitli meyvelerin yetişmesine olanak tanısa da bahçecilik için yeterli alanların olmamasından dolayı genelde aile içi tüketime yönelik üretim yapılmaktadır. (elma, mandalina, armut, hurma.) 1990’larla birlikte, bölgede ticari amaçlı “kivi” yetiştiriciliğine de başlanmıştır.
Yörede yapılan sebze ve meyve üretiminin yanında, halk mutfağını şekillendiren iki önemli kaynak deniz ve hayvan ürünleridir. Karadeniz denince akla ilk gelen şeylerden birisi “hamsi”dir. Başta hamsi olmak üzere, deniz ürünlerinin Rize mutfağındaki yeri tartışılmazdır. Bunun yanında, çay tarımının yapılamadığı köylerin ve yayla yaşamının başlıca üretim faaliyeti olan hayvansal gıdalar da Rize mutfak kültürünü zenginleştirmektedir.
Çaycılıktan önceki dönemlerde yaygın olarak üzüm yetiştiriciliği ve pekmez üretimi yapılmakta idi. Çay tarımının yaygınlaşmasıyla birlikte asma ağaçları yerlerini çay bitkilerine bırakmıştır. Günümüzde üzüm yetiştiriciliği ve pekmez yapımı az miktarda ve sınırlı alanlarda yapılmaktadır. (Üzüm pekmezi dışında armut pekmezi de yapılmaktadır.) Yörede arıcılık önemini hala korumaktadır. Dünyaca ünlü “Anzer Balı” ve “Deli Bal” bu bölgede üretilmektedir.
Yöreye ait bazı yemekler şunlardır:
Kaynak: Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü