Rize düğünlerinin bir zamanlar vazgeçilmezi olan el armonikası, genç kuşak bir müzisyenle yeniden gündemde.
Rizeli müzisyen, orkestra şefi ve aranjör Erhan Engin, Karadeniz horonunu el armonikasıyla yeniden yorumluyor. "Kaybana Sevdaluk (Armonika Horonu)" ve "Beş Para (Armonika Horonu)" gibi çalışmalarıyla çalgıyı yeniden dinleyiciyle buluşturan Engin, Rize'nin el armonikası geleneğinin Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanteri'ne alınmasını istiyor.
Yörede "armonika", "armonik", "mızıka" ya da "mozika" diye anılan çalgı, ağız mızıkası değil; körüklü el armonikası, yani diyatonik akordeon. Trabzon Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Müdürü Doç. Dr. Abdullah Akat'a göre çalgı, 19. yüzyılın ikinci yarısında Kafkasya'dan gelen göçlerle Karadeniz'e ulaştı. Rize merkez, Gündoğdu, Veliköy ve Çayeli'nde yaygın olan armonika, 1980'lere kadar düğünlerin vazgeçilmeziydi; sonrasında yerini org aldı.
Çalgıyı yaşatma çabası yeni değil. Usta icracılar Kenan Coşkun ve Süleyman Sarıahmetoğlu, Çaylak Kalem'e verdikleri söyleşide (13 Ağustos 2026), el armonikasının resmî bir çalgı olarak kayda geçmesi ve Halk Eğitim kurslarında öğretilebilmesi için bakanlığa dosya gönderildiğini, eksik olduğu bildirilen dosya için çalışmanın süreceğini anlattı. Kenan Coşkun 1953'ten beri armonika çalıyor.
Ulusal envantere alınma, unsurun tescili değil; geleneğin kayıt altına alınıp korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacını taşıyor. Rize'nin ulusal envanterde 11 unsuru bulunuyor.
Kaynak: Rize Takip; Emre Solmaz, Türk Müziği dergisi 4(2), 2024; Çaylak Kalem (13 Ağustos 2026); İHA. Görüntüler: Erhan Engin YouTube kanalı







